สรุปสั้น ๆ
- Method statement คือเอกสารที่บอกว่างานนี้ทำอย่างไร ทีละขั้น ใครทำ และป้องกันอันตรายอย่างไร
- Risk assessment บอกว่ามีอันตรายอะไร Method statement บอกว่าจะทำงานอย่างไรให้พ้นอันตรายนั้น
- เจ้าของงานขอจากผู้รับเหมาก่อนเริ่มงานเสี่ยงได้ เอกสารนี้ไม่ต้องยาว แต่ต้องตรงกับหน้างาน
ตัวอย่างใกล้ตัว
- งานบนที่สูง นั่งร้าน หลังคาควรขอควรขอ เพราะอันตรายสูง
- รื้อถอนหรือแก้โครงสร้างควรขอควรขอ ในสหราชอาณาจักรต้องวางแผนเป็นลายลักษณ์อักษร
- ขุดดินลึก เครน เทคอนกรีตปริมาณมากควรขอควรขอ เพราะมีหลายทีมทำงานร่วมกัน
- ทาสีในห้องชั้นล่างไม่จำเป็นมักไม่ต้องทำเต็มรูปแบบ แค่คุยขั้นตอนก็พอ
โครงเอกสาร 9 ข้อ ใช้ได้ฟรี
- ชื่องานและสถานที่งานอะไร ที่ไหน เริ่มและจบเมื่อไร
- ผู้รับผิดชอบใครคุมงาน ใครดูแลความปลอดภัย และเบอร์ติดต่อ
- ขอบเขตงานทำอะไร และไม่ทำอะไร
- คนและคุณสมบัติใช้กี่คน ต้องมีทักษะหรือใบรับรองอะไร
- เครื่องมือและวัสดุใช้อะไร และตรวจก่อนใช้อย่างไร
- ขั้นตอนทำงานเรียงตามลำดับจริง มีภาพหรือแผนผังประกอบได้
- อันตรายและวิธีป้องกันอันตรายแต่ละขั้น และสิ่งที่ทำเพื่อป้องกัน
- เหตุฉุกเฉินทางหนีไฟ จุดรวมพล โรงพยาบาลใกล้สุด และคนที่ต้องโทรหา
- การตรวจและส่งมอบตรวจอะไร ใครลงชื่อ และเก็บเอกสารไว้ที่ไหน
ตัวอย่างสั้น: เปลี่ยนแผ่นหลังคาโรงจอดรถ
งาน: เปลี่ยนแผ่นหลังคาเดิม ไม่แก้โครงเหล็ก ใช้เวลา 1 วัน
คน: ช่าง 3 คน หัวหน้า 1 คน หัวหน้าตรวจอุปกรณ์ทุกเช้า
เครื่องมือ: นั่งร้านหรือบันไดที่ยึดแน่น เข็มขัดนิรภัย เชือกกันตก หมวก ถุงมือ
ขั้นตอน: กั้นพื้นที่ด้านล่าง → ตั้งนั่งร้าน → รื้อแผ่นเดิมจากปลายเข้าหาตัว → หย่อนลงด้วยเชือก → ตรวจโครงเดิม → ติดแผ่นใหม่ → เก็บขยะ → ตรวจรอยรั่ว
อันตราย: ตกจากที่สูง → ห้ามเหยียบแผ่นหลังคาโดยตรง ใช้เชือกกันตก · ของตกใส่คน → กั้นเขตและห้ามคนเดินผ่าน · ลมแรงหรือฝนตก → หยุดงาน
ฉุกเฉิน: โทร 1669 แล้วแจ้งหัวหน้า หัวหน้าระบุจุดรวมพลก่อนเริ่มงาน
ส่งมอบ: เจ้าของตรวจด้วยน้ำจากสายยาง แล้วลงชื่อรับงาน
ตัวอย่างนี้ใช้ให้เห็นรูปแบบเท่านั้น งานจริงต้องดูหน้างานและให้ผู้รับผิดชอบปรับให้ตรงกับสภาพจริง
ทำตามนี้ทีละขั้น
- ขอก่อนตกลงราคาเขียนในใบเสนอราคาว่าให้ผู้รับเหมาส่ง Method statement สำหรับงานเสี่ยง
- อ่าน 5 จุดขั้นตอนเรียงถูกไหม ใครรับผิดชอบ อุปกรณ์ครบไหม ถ้าเกิดเหตุทำอย่างไร ตรงกับบ้านเราไหม
- ถามเมื่อไม่เข้าใจเอกสารที่ดีต้องอธิบายให้เจ้าของเข้าใจได้
- ใช้คุยก่อนเริ่มงานทุกวันทีมงานต้องรู้ขั้นตอนจริง เอกสารไม่ควรอยู่แค่ในแฟ้ม
- แก้เมื่อหน้างานเปลี่ยนถ้าวิธีทำเปลี่ยน ให้แก้เอกสารก่อนทำต่อ
เวลาและค่าใช้จ่าย
| ในไทย | กฎกระทรวงความปลอดภัย พ.ศ. 2565 ให้สถานประกอบกิจการที่กำหนด รวมถึงการก่อสร้าง มีระบบจัดการความปลอดภัย เราไม่พบว่าบังคับใช้ชื่อ Method statement โดยตรง |
|---|---|
| ในสหราชอาณาจักร | HSE บอกว่าปกติกฎหมายไม่บังคับ ยกเว้นงานรื้อถอน แยกส่วน หรือแก้โครงสร้าง ที่ต้องมีการจัดการเป็นลายลักษณ์อักษร |
| สรุป | ถือเป็นแนวปฏิบัติที่ดี และเจ้าของงานกำหนดไว้ในสัญญาได้ |
พลาดกันบ่อย
- คัดลอกจากงานอื่นโดยไม่แก้ เอกสารจึงไม่ตรงกับหน้างาน
- ยาวหลายสิบหน้าจนไม่มีใครอ่าน HSE บอกว่าเอกสารควรชัดเจนและมีภาพช่วยได้
- ทำเสร็จแล้วไม่ใช้ตรวจหน้างาน
คำศัพท์แปลเป็นภาษาคน
- Method statement
- เอกสารวิธีการทำงาน
- Risk assessment
- การประเมินความเสี่ยง บอกว่าอะไรอันตราย ใครเสี่ยง และควบคุมอย่างไร
- จุดรวมพล
- จุดที่ทุกคนไปรวมกันเมื่อเกิดเหตุ เพื่อนับคน
คำถามที่พบบ่อย
Method statement ต่างจาก risk assessment อย่างไร
Risk assessment บอกว่ามีอันตรายอะไรและควบคุมอย่างไร Method statement บอกวิธีทำงานทีละขั้นโดยรวมการควบคุมนั้นไว้ ควรทำ risk assessment ก่อน
บ้านทั่วไปต้องมี Method statement ไหม
ไม่จำเป็นทุกงาน แต่ควรขอสำหรับงานเสี่ยง เช่น งานบนที่สูง รื้อถอน หรือแก้โครงสร้าง
ต้องการ Method statement เฉพาะงาน สั่งทำได้ตามภาษาและมาตรฐานที่ต้องการ
สั่งทำเอกสารเฉพาะงานแหล่งอ้างอิง
- Health and Safety Executive (UK) Method statements and risk assessmentเอกสารราชการ
- CHAS (UK) Risk assessment vs method statementแหล่งรอง
- กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับระบบการจัดการด้านความปลอดภัย พ.ศ. 2565ต้นฉบับกฎหมาย
ตรวจข้อมูลล่าสุด 1 พ.ย. 2569
ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย แต่ละท้องถิ่นมีข้อบัญญัติเพิ่มเติมได้ ให้ยืนยันกับหน่วยงานในพื้นที่ก่อนยื่นหรือเริ่มงาน